Artikel: Klokkenluiders, Compliance en cultuur

Klokkenluiders confronteren zowel zichzelf als hun omgeving met zware morele dilemma’s. Werknemers die een misstand binnen hun bedrijf of overheidsdienst op het spoor komen, worstelen met de vraag of zij dat aan het licht moeten brengen. En zo ja, moeten zij dan eerst gebruik maken van interne meldprocedures, of mogen zij hun kennis zonder toestemming van hun superieuren met de buitenwereld delen? Deze werknemers moeten bepalen wat er voor hen zwaarder weegt: hun professionele plicht om bedrijfs- en staatsgeheimen te bewaren, of hun burgerplicht om het publiek te waarschuwen voor corruptie, fraude en ander wangedrag? Daar komt nog een persoonlijk dilemma bij: als medewerkers besluiten om hun werkgever in een kwaad daglicht te stellen, riskeren zij verzuurde verhoudingen op de werkvloer, een einde aan hun carrière en – in extreme gevallen – zelfs juridische vervolging. Is dat het allemaal wel waard? Dit zijn lastige gewetensvragen, maar uiteindelijk zijn klokkenluiders overtuigd dat zij geen keus hebben. Zij kunnen het niet langer over hun hart verkrijgen om het stilzwijgen te bewaren en treden daarom in de openbaarheid. Daarmee plaatsen klokkenluiders vervolgens de buitenwereld voor een uitdaging. Hoe moeten werkgevers, collega’s, de overheid en de media reageren op hun onthullingen? Vooral compliance officers moeten een antwoord vinden op die vraag. Als hoeders van de integriteit van de onderneming en diens werknemers, raken zij per definitie nauw betrokken bij insiders die de beerput opentrekken. Enerzijds verwelkomen en beschermen compliance officers de klokkenluider als natuurlijke partner, aangezien beiden malversaties signaleren. Anderzijds moeten compliance officers echter rekening houden met de mogelijkheid dat klokkenluiders zelf niet integer zijn. Het is mogelijk dat zij uit rancune uit de school klappen. En zelfs als klokkenluiders ter goeder trouw zijn, overtreden zij vaak de bedrijfsregels. Meestal wachten zij geen toestemming af, maar opereren zij op eigen houtje. Daarin verschillen zij wezenlijk van compliance officers, die zijn aangesteld om toezicht te houden. Dat roept de vraag op in welke gevallen klokkenluiden legitiem is en hoe compliance officers ermee moeten omgaan. Dat roept de vraag op in welke gevallen klokkenluiden legitiem is en hoe compliance officers ermee moeten omgaan. Dit artikel pretendeert niet hét definitieve antwoord op deze complexe vraag te bieden. Integendeel, deze historische beschouwing brengt juist de grote verscheidenheid aan reacties op klokkenluiders in kaart Dit artikel pretendeert niet hét definitieve antwoord op deze complexe vraag te bieden. Integendeel, deze historische beschouwing brengt juist de grote verscheidenheid aan reacties op klokkenluiders in kaart. Al minstens vijftig jaar zoeken werkgevers, autoriteiten, de media en academici naar de beste manier om met klokkenluiders om te gaan. Hun reactie hing af van hun denkbeelden over democratische burgerrechten en -plichten, transparantie en integriteit. Hun opvattingen waren veranderlijk, zo leert de geschiedenis ons.

Lees verder:



Print Friendly Version of this pagePrint Get a PDF version of this webpagePDF