Naar aan richtlijn voor klokkenluiders?

Recent heeft een workshop, georganiseerd door de Europese Commissie, plaatsgevonden waar is gediscussieerd over het voorstel voor een richtlijn met maatregelen om klokkenluiders in de EU te beschermen. 

Het idee om een richtlijn in te voeren die bescherming biedt aan klokkenluiders werd voor het eerst geopperd tijdens een vergadering in 2011 van de Commissie Begrotingscontrole van het Europees Parlement. Meer recent heeft de ‘Green Party’ een voorstel voor een richtlijn opgesteld om de Europese Commissie te bewegen naar de versterking van de bescherming van klokkenluiders. Naar aanleiding hiervan heeft de Commissie een impact assessment uitgevoerd bestaande uit: 

  • Een (online) publieke consultatie om inbreng te verkrijgen van stakeholders en het publiek;
  • Een vragenlijst aan relevante stakeholders om nog meer specifieke inbreng te krijgen;
  • Een workshop met acht internationale experts.

Het doel van deze workshop was om een probleemanalyse uiteen te zetten en de te verwachten effecten van potentiële beleidsregels te beoordelen. Het evenement werd bijgewoond door afgevaardigden van de verschillende onderdelen van de Europese Commissie. De onderwerpen waarover werd gediscussieerd waren onder meer:

  • probleemkarakterisering op nationaal en Europees niveau;
  • beste practices;
  • beoordeling van potentiële mogelijkheden voor EU-beleid.

Een belangrijke vraag die eerst zal moeten worden beantwoord, is of er wel een rechtsgrond bestaat voor bescherming van klokkenluiders door middel van een richtlijn. Dit wordt momenteel onderzocht door juristen van de Commissie en werd verder niet besproken tijdens de workshop.

Tijdens de workshop zijn de navolgende best practices besproken.
 

Algemeen belang

Een belangrijk punt dat wetgeving op het gebied van klokkenluiden belemmert, is het gebruik van het begrip “maatschappelijk belang”. Het is een term die moeilijk definieerbaar is en onzekerheid creëert voor zowel potentiËle klokkenluiders als hun adviseurs. Het idee is immers dat klokkenluiders bescherming wordt geboden op het moment dat ze een misstand aan het licht brengen dat een maatschappelijk belang betreft. Het is echter lastig definiëren wanneer hiervan sprake is en dus wanneer een klokkenluider bescherming dient te genieten dan wel moet worden ontzegd.
 

Tegenstrijdige belangen

Een ander onderwerp van discussie tijdens de workshop was dat van tegenstrijdige belangen. Voorbeelden van tegenstrijdige belangen zijn:

  • Het belang van een bedrijf om de reputatie hoog te houden;
  • Het belang om vertrouwen te behouden in de openbaarheid van bestuur;
  • Geheimhoudingsverplichtingen;
  • Databeveiliging;
  • De rechten waarborgen van mogelijke overtreders;
  • Overheidsbelangen, zoals nationale veiligheid en nationale defensie.
     

Bescherming tegen vergelding

Een belangrijk onderwerp om in overweging te nemen is de bescherming tegen vergelding. Tijdens de workshop werden de volgende vragen gesteld omtrent dit onderwerp:

  • Wat zijn de beste manieren om vertrouwelijkheid te garanderen en om anoniem te kunnen rapporteren?
  • Kunnen veelvoorkomende gevallen van vergelding tegen klokkenluiden (schorsing, salarisverlaging, verlies van promotiemogelijkheden, bestraffende overplaatsing, boycotten) worden aangemerkt als intimidatie?
  • Hoe kunnen klokkenluiders worden beschermd tegen civiele en strafrechtelijke procedures?
  • Moet er een fonds komen dat financiële compensatie biedt? Wat kunnen de opties zijn voor tussentijdse maatregelen zoals het opschorten van ontslag? Moet de klokkenluider het recht krijgen om te mogen terugkeren op de werkvloer?
     

Procedures en regelingen

In de workshop werd ook aandacht besteedt aan collectieve klokkenluidersregelingen en procedures. De punten waarover werd gediscussieerd waren:

  • Hoe het rapporteren van overtredingen kan worden gefaciliteerd;
  • De bescherming en ondersteuning die wordt geboden aan werknemers die overtredingen rapporteren;
  • De balans tussen het verplichten en het aanmoedigen van bedrijven om regelingen met betrekking tot klokkenluiden in te voeren;
  • Of beleidsregels en procedures werknemers verplichten of aanmoedigen om te klokkenluiden.

 

 

Print Friendly Version of this pagePrint Get a PDF version of this webpagePDF