Europese Commissie start openbare raadpleging over de bescherming klokkenluiders

Om klokkenluiders beter te beschermen, zal de Commissie de mogelijkheden onderzoeken voor horizontale of verdere sectorale maatregelen op EU-niveau, waarbij rekening wordt gehouden met het beginsel van subsidiariteit.

De openbare raadpleging is bedoeld als input voor deze beoordeling, maar zonder vooruit te lopen op eventuele maatregelen van de Europese Unie of op de juridische haalbaarheid van EU-maatregelen wat de grenzen van de bevoegdheid van de Unie betreft. Het doel is de inbreng van een groot aantal geïnteresseerde belanghebbenden te verzamelen, onder meer van overheidsinstanties, rechters, aanklagers, ombudsmannen, EU-instellingen en -agentschappen, internationale organisaties, particuliere ondernemingen, beroepsorganisaties en brancheverenigingen, vakbonden en vakbondsorganisaties, journalisten, vertegenwoordigers van de media, het maatschappelijk middenveld, academici en het grote publiek. 

De vragen maken het mogelijk informatie, meningen en ervaringen te verzamelen over: de voor- en de nadelen van de bescherming van klokkenluiders; de onderdelen die belangrijk zijn voor een doeltreffende bescherming van klokkenluiders; de problemen op nationaal en EU-niveau als gevolg van de lacunes en zwakten van de huidige bescherming van klokkenluiders en als gevolg van de uiteenlopende bescherming in de EU en tot slot de behoefte aan minimumnormen.
 

Achtergrond 

In de loop van hun werkzame leven kunnen natuurlijke personen stuiten op handelingen of nalatigheden die een bedreiging of beschadiging van het publieke belang inhouden (bijvoorbeeld fraude, corruptie, belastingontduiking, risico's voor de volksgezondheid en veiligheid, voor de voedselveiligheid en het milieu, wanbeheer van overheidsgeld, misbruik van persoonsgegevens, onwettig gebruik van privégegevens of voorkennis, het witwassen van geld enz.). Door deze handelingen of nalatigheden als "klokkenluider" te melden of te onthullen, kan een kokkenluider eraan bijdragen beschadiging van het publieke belang te voorkomen.

Hoewel kwaadwillige of oneerlijke meldingen moeten worden voorkomen, moeten natuurlijke personen zich vrij voelen om hun zorgen te uiten als zij oprecht bezorgd zijn over een bedreiging of beschadiging van het publieke belang. Zij kunnen hun zorgen binnen hun eigen organisatie aankaarten, zodat de werkgever de kans heeft om de kwestie aan te pakken, of naar een toezichthoudende instantie gaan wanneer de werkgever de melding niet behandelt of redelijkerwijs niet kan worden verwacht dat deze wordt behandeld. Zij kunnen zelfs de openbaarheid zoeken als er geen andere toepasselijke rapportagekanalen zijn of als deze niet succesvol zijn gebleken. 

De Commissie staat volledig achter de doelstelling om klokkenluiders tegen represailles te beschermen. De angst voor represailles kan klokkenluiders afschrikken. De bescherming van klokkenluiders tegen represailles draagt zo bij aan het waarborgen van het publieke belang en het versterken van de rechtsstaat en de in artikel 11 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie vastgelegde vrijheid van meningsuiting. 

De EU helpt lidstaten in belangrijke mate om de legale economie te beschermen tegen georganiseerde misdaad, financiële en fiscale fraude, witwassen en corruptie, waardoor de economische ontwikkeling en concurrentie worden verstoord en de rechtsstaat wordt geschaad. De Commissie onderstreepte in haar mededeling van 5 juli 2016 over verdere maatregelen om de transparantie te verhogen en belastingontduiking en -ontwijking te bestrijden dat de bescherming van klokkenluiders in de overheids- en de particuliere sector bijdraagt tot het aanpakken van wanbeheer en onregelmatigheden, inclusief grensoverschrijdende corruptie in verband met financiële belangen op nationaal of EU-niveau. Zij benadrukte de behoefte aan doeltreffende maatregelen om diegenen te beschermen die informatie melden of onthullen over bedreigingen of beschadigingen van het publieke belang, en zodoende bijdragen aan een betere opsporing van fraude en belastingontduiking en -ontwijking. Het EU-recht bevat al regels op verschillende gebieden om klokkenluiders tegen bepaalde vormen van represailles te beschermen, zoals audits, witwassen, bedrijfsgeheimen, marktmisbruik, kapitaalvereisten en andere instrumenten ter regulering van financiële diensten. 

Uit de discussies in het jaarlijkse colloquium over de grondrechten van 2016 over "pluriformiteit van de media en democratie" en de daarmee samenhangende openbare raadpleging is naar voren gekomen dat er grote bezorgdheid bestaat over het gebrek aan een doeltreffende bescherming van klokkenluiders in de EU als geheel en dat dit negatieve gevolgen heeft voor de vrijheid van meningsuiting en het recht van burgers op toegang tot informatie. Klokkenluiders zijn een bron voor de onderzoeksjournalistiek en hebben op hun beurt weer bescherming nodig zodat ze zich veilig voelen om in het publieke belang informatie aan journalisten te onthullen. De bescherming van klokkenluiders ondersteunt daarom de rol van onderzoeksjournalisten als waakhond in democratische samenlevingen. 

 

Voor meer informatie:

 

Print Friendly Version of this pagePrint Get a PDF version of this webpagePDF