Yates memo: individuele aansprakelijkheid voor collectief wangedrag

De nieuwe richtlijn van het Amerikaanse Ministerie van Justitie, beter bekend als de “Yates memo”, benadrukt individuele aansprakelijkheid voor collectief wangedrag. Plaatsvervangend procureur-generaal Sally Yates heeft ervoor gezorgd dat individuen verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor organisatorische misdaden – zowel de civiele als de strafrechtelijke. Deze nieuwe richtlijn, uitgegeven op 9 september 2015, articuleert een aantal wijzigingen in het beleid van het Ministerie van Justitie, in het bijzonder de definitie van “corporate credit” voor bedrijven. 

Met de memo wordt het voor bedrijven van groter belang om due diligence toe te passen op de acties van individuen. Verder zullen individuen langer nadenken voordat zij betrokken raken in corrupte praktijken; ze zullen nu immers sneller individueel worden aangepakt voor deze acties.

Wel moet worden opgemerkt dat het risico bestaat dat bedrijven corruptiezaken op hun werknemers afschuiven. Voorheen was het tegenovergestelde waar: in veel gevallen werden de werknemers ontzien doordat bedrijven weinig informatie over individuele betrokkenheid loslieten.

Ook leidt dit nieuwe beleid er mogelijk toe dat het vertrouwen van de burger in het rechtssysteem toeneemt. In eerdere zaken waarbij een schikking werd getroffen, werd nog wel eens gespeculeerd over de mogelijkheid dat aanklagers en bedrijfsadvocaten onder één hoedje speelden.

In het licht van deze nieuwe nadruk op individuele aansprakelijkheid, bestaat er onzekerheid over de uiteindelijke invloed hiervan op de relatie tussen bedrijven en hun werknemers. Het valt nog te bezien in welke mate bedrijven zullen strijden voor hun werknemers voordat zij informatie geven en wat is de bereidheid van werknemers om mee te werken aan interne onderzoeken. Echter, gezien dit nieuwe landschap moeten bedrijven, hun raadslieden en hun werknemers voorbereid zijn voor dit nieuwe tijdperk van verhoogde individuele verantwoordelijkheid.

Ook Nederland kan veel leren van de Yates memo. In Nederland is tot op heden nog nooit een individu veroordeeld voor buitenlandse corruptie. Het is de verwachting dat dit op korte termijn zal veranderen. Met een sterk groeiend aantal internationale regels en gedragsnormen, worden bestuurders steeds vaker persoonlijk aansprakelijk gesteld voor de gevolgen van onwettige handelingen die elders in het bedrijf plaatsvinden. Deze ontwikkeling vindt onder andere plaats omdat landen als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk extraterritoriale werking aan hun anti-corruptie wetgeving toekennen. Daarnaast is de complexiteit en reikwijdte van (inter-)nationale mededingingswetgeving in de afgelopen jaren toegenomen.

Ten slotte is de urgentie om individuen te vervolgen met recente corruptieschandalen van Nederlandse bedrijven in het buitenland zoals Vimpelcom en SBM, toegenomen. Het invoeren van soortgelijk beleid als in de Verenigde Staten zou een interessante optie kunnen zijn, zodat individuen die hun handen vuil hebben gemaakt daadwerkelijk verantwoordelijk worden gehouden en zich niet langer verschuilen achter het bedrijf dat een schikking treft. Overigens lopen in beide zaken nog onderzoeken naar individuen, dus wellicht kunnen we binnenkort over nieuwe ontwikkelingen berichten.


Voor meer informatie: Transparency International
 

Print Friendly Version of this pagePrint Get a PDF version of this webpagePDF