Takilant bij verstek veroordeeld tot geldboete van € 1,6 miljoen

De Rechtbank Amsterdam heeft op woensdag 20 juni jl. uitspraak gedaan in de omkopingszaak tegen Takilant ltd, het bedrijf van de Oezbeekse presidentsdochter Gulnara Karimova. Aan de rechtspersoon waren vijf feiten ten laste gelegd: passieve ambtelijke omkoping (feit 1 t/m 3), valsheid in geschrifte (feit 4) en witwassen (feit 5). De rechtspersoon is bij verstek veroordeeld voor (slechts) één van de drie tenlastegelegde passieve omkopingen en valsheid in geschrifte. De rechtbank heeft Takilant hiervoor veroordeeld tot een geldboete van €1.580.000 en de verbeurdverklaring van aandelen uitgesproken. Daarnaast is een ontnemingsmaatregel opgelegd voor een bedrag van bijna €123 miljoen.
 

Rechtsmacht

De rechtbank kwam niet aan beoordeling van een groot deel van de ten laste gelegde passieve ambtelijke omkoping toe nu Nederland in deze gevallen geen rechtsmacht toekomt.

De officieren van justitie hadden zich op het standpunt gesteld dat op grond van artikel 2 Sr vervolging mogelijk is, ook indien een deel van de strafbare gedragingen in het buitenland heeft plaatsgevonden. Door het vragen en het aannemen van steekpenningen (feit 1, 2 en 3) aan twee in Nederland gevestigde bedrijven, die bij het betalen van de steekpenningen gebruik hebben gemaakt van Nederlandse notarissen en financiële dienstverleners (feit 5) en het met die bedrijven valselijk opmaken van overeenkomsten en het voorhanden hebben hiervan (feit 4), kan Nederland mede als pleegplaats worden aangemerkt van alle strafbare feiten waaraan verdachte zich als mededader schuldig heeft gemaakt. Nu de ten laste gelegde feiten deels in Nederland hebben plaatsgevonden en daarop de Nederlandse strafwet van toepassing is, kan ook rechtsmacht worden aangenomen ten aanzien van de strafbare gedragingen die buiten Nederland hebben plaatsgevonden, aldus steeds de officieren.

Anders dan de officieren is de rechtbank van mening dat actieve omkopers niet kunnen worden gezien als medeplegers van passieve omkoping. De steekpenningen kunnen dan wel vanaf Nederlandse bankrekeningen zijn overgemaakt, zij zijn in het buitenland ontvangen. Naar het oordeel van de rechtbank zijn daarmee de giften aangenomen buiten Nederland, hetgeen buiten Nederlandse rechtsmacht valt. Dat dit voor actieve omkoping anders ligt, doet hier niet aan af. Het Openbaar Ministerie is voor deze feiten niet-ontvankelijk.

Dit ligt anders voor wat betreft de aandelenoverdracht tussen TeliaSonera en verdachte en de betaling van 220 miljoen om de aandelen terug te kopen. De overdracht heeft immers plaatsgevonden ten kantore van een Nederlandse notaris en het geldbedrag is gestort op de derdenrekening van die notaris. Dit houdt naar het oordeel van de rechtbank in dat de ontvangst van de giften in Nederland heeft plaatsgevonden, hetgeen wél rechtsmacht schept.
 

Witwassen

Takilant werd er tevens van verdacht in het totaal $385 miljoen te hebben witgewassen in verband met het aannemen van steekpenningen betaald door TeliaSonera en VimpelCom. Interessant is dat de rechtbank oordeelt dat niet bewezen kan worden dat deze betalingen uit misdrijf afkomstig zijn. Hoewel de betalingen wel betrekking hebben op de passieve ambtelijke omkoping, wil dit nog niet zeggen dat de betalingen ‘daardoor’uit misdrijf afkomstig zijn.   Vermogensbestanddelen zoals bedoeld in art. 420bis Sr dienen afkomstig te zijn uit een misdrijf gepleegd voorafgaand aan het verwerven, voorhanden hebben of overdragen. ‘Dat de geldbedragen zijn aangetroffen in het kader van de omkoping, maakt deze wel voorwerp van een strafbaar feit, maar niet noodzakelijk ook afkomstig uit enig misdrijf’.
 

Motivering straf

Zowel de omkoping met betrekking tot de aandelenoverdracht als de valsheid van het contract gesloten tussen verdachte en Watertrail (namens VimpelCom) acht de rechtbank bewezen. Verdachte is hiermee medepleger van passieve omkoping, gepleegd door Karimova, die door de rechtbank wordt gezien als buitenlandse ambtenaar. Hierdoor:

‘faciliteert verdacht een wijze van zakendoen die, gezien de daarmee gemoeide bedragen, maatschappelijk buitengewoon ontwrichtend is en waardoor een eerlijk internationaal handelsverkeer wordt belemmerd. De maatschappelijke impact van deze ambtelijke corruptie maakt een hoge geldboete passend en geboden. Gezien het karakter van de omkopingen, het daarmee gepaard gaande machtsmisbruik en de enorme geldbedragen die ermee gemoeid zijn, acht de recht, met het openbaar ministerie, oplegging van de maximale geldboete van de zesde categorie gepast en geboden.’


Achtergrond

De telecombedrijven Vimpelcom en Telia (voorheen TeliaSonera) hadden samen ruim $ 400 miljoen betaald aan Karimova. In ruil voor die steekpenningen verkregen de bedrijven toegang tot de Oezbeekse telecommarkt waardoor ze honderden miljoenen in dat land konden verdienen.

Die betalingen geschiedden nooit rechtstreeks maar altijd via de in Gibraltar gevestigde brievenbusfirma Takilant ltd. Directeur en papieren aandeelhouder van dat bedrijf was een vrouw die bekend stond als vertrouwelinge van Karimova, die het bedrijf feitelijk in handen had.

Om de gunst van de presidentsdochter te winnen had Vimpelcom, waarvan het hoofdkantoor in Amsterdam staat, de afgelopen jaren in totaal $ 114,5 miljoen aan Takilant overgemaakt. Daarnaast maakte het telecombedrijf nog eens $ 30 miljoen over aan Oezbeekse liefdadigheidsinstellingen.
 

Onderzoek naar Houthoff en EY

Bij de betalingen van de steekpenningen is gebruikgemaakt van Nederlandse juridische en financiële dienstverleners. Op dit moment onderzoekt het OM nog de precieze rol van notariskantoor Houthoff Buruma en accountantskantoor EY in deze zaak.

EY is tot en met boekjaar 2013 de controlerend accountant van Vimpelcom geweest. In november 2015 zijn medewerkers van EY door het OM als getuigen gehoord. EY heeft ook een intern onderzoek uitgevoerd, hetgeen niet heeft geleid tot maatregelen tegen de controlerende accountant.
 

Overige lopende zaken

In februari 2016 heeft het in Amsterdam gevestigde bedrijf VimpelCom, ter voorkoming van strafrechtelijke vervolging, een bedrag van $795 miljoen aan de Nederlandse en Amerikaanse autoriteiten betaald. Daarvan wordt $397 miljoen betaald aan Nederland. Het onderzoek naar natuurlijke personen en het bedrijf TeliaSonera wordt voortgezet.

Het telecombedrijf Telenor, waarin de Noorse staat meerderheidsaandeelhouder is, heeft afgelopen mei bekendgemaakt het belang van 33% in Vimpelcom te willen afstoten.

Onderzoeken van Zweedse, Zwitserse, Nederlandse en Amerikaanse justitie naar het Zweedse Telia, voorheen TeliaSonera, lopen nog. Ook Telia wil af van de activiteiten in Oezbekistan. Begin dit jaar schreef het concern nog $ 620 miljoen af op de Oezbeekse dochteronderneming Ucell.

Lees hier het volledige dossier van VimpelCom.

 

 

 

 

Print Friendly Version of this pagePrint Get a PDF version of this webpagePDF