Frankrijk neemt anti-corruptiewet Sapin II aan

Frankrijk heeft op dinsdag 8 november de nieuwe anti-corruptiewet, Sapin Deux, aangenomen. Deze wet, vernoemd naar initiator Michel Sapin, beoogd een vergelijkbare standaard te bereiken als die van de Amerikaanse Foreign Corrupt Practices Act (FCPA), de Britse UK Bribery Act en de Braziliaanse Clean Company Act.

De website van de Franse overheid spreekt van:

The bill on transparency, the fight against corruption and the modernisation of the economy is an essential step in strengthening the values which form the basis of our democratic, economic and social pact.

Hieronder volgt een overzicht van de meeste in het oog springende veranderingen: 
 

Strafbaarstellingen 

Allereerst dient te worden opgemerkt dat de wet geen (significante) wijzigingen in de strafbaarstellingen van corruptie tot gevolg heeft. De huidige strafbepalingen worden gezien als een van de meeste strenge ter wereld en omvatten zowel passieve als actieve ambtelijke en niet-ambtelijke omkoping.

Daarnaast is bijvoorbeeld het doen van zogenaamde facilitation payments strafbaar gesteld onder de huidige wet. De wet stelt zelfs een bepaalde vorm van lobbyen strafbaar, waarbij door middel van het uitoefenen van invloed gunsten dan wel bevooroordeling wordt verkregen, ook wel "influence peddling" genoemd. Op dit moment is enkel domestic influence peddling niet toegestaan. Sapin Deux stelt ook internationale influence peddling strafbaar. 
 

Sancties 

Ook in termen van sancties is Frankrijk een van de striktste landen: op omkoping staat een maximum gevangenisstraf van 10 jaar en een boete van EUR 1 miljoen welke boete (voor natuurlijke personen) in voorkomende gevallen kan worden verdubbeld naar twee maal het wederrechtelijk verkregen voordeel. In geval van een rechtspersoon kan de boete vervijfvoudigd worden. Bijkomende straffen die kunnen worden opgelegd bestaan onder meer uit het publiceren van de uitspraak, uitsluiting van aanbestedingsprocedures en liquidatie van een onderneming. 

Met Sapin Deux wordt de mogelijkheid in het leven geroepen om gedurende een periode van maximaal drie jaar onder toezicht geplaatst te worden van het (nieuwe) bureau voor corruptiebestrijding. 

In geval door een onderneming een schikking wordt getroffen met de autoriteiten, moet het bedrijf (i) tot 30% betalen van zijn gemiddelde omzet over de afgelopen drie jaar (ii) de kosten betalen die gepaard zijn gegaan met de procedure en (iv) schadevergoeding voldoen indien er sprake is van een aanwijsbaar slachtoffer. 

Het treffen van een schikking staat er niet aan in de weg dat natuurlijke personen worden vervolgd. De schikking wordt bovendien publiek gemaakt door middel van een persbericht van het Franse Openbaar Ministerie. 
 

DPA

Sapin Deux maakt het voor de autoriteiten mogelijk om met bedrijven een Deffered Prosecution Agreement (DPA) te sluiten. Deze aanpassing is gericht op het versnellen van de (huidige) langdurige juridische procedures. 

Een DPA ziet op een schikking tussen justitie en een onderneming die verdacht wordt van het plegen van strafbare feiten, waarbij vervolging van die onderneming voor een bepaalde tijd wordt uitgesteld. Indien de onderneming zich aan het einde van de gestelde periode aan vooraf afgesproken voorwaarden heeft gehouden, wordt niet tot vervolging overgegaan en zal justitie de aanklacht(en) tegen de onderneming waarop de DPA van toepassing is intrekken. Met het sluiten van een DPA wordt door de onderneming in kwestie geen schuld bekend - evenals dat het geval is bij de Nederlandse transactie. 

Hier ligt dan ook de belangrijkste reden voor de nieuwe wetgeving. Op basis van de huidige wetgeving is het niet mogelijk om te schikken met bedrijven. Bij een verdenking van corruptie moest de zaak tegen de onderneming voor een rechter aanhangig gemaakt worden. Dit zorgde voor lange procedures.  
 

Compliance programma

De wet introduceert voor bedrijven met meer dan 500 werknemers en een omzet van meer dan EUR 100 miljoen de verplichting van een compliance programma. Dit programma moet procedures bevatten ter voorkoming van (het risico op) corruptie bijvoorbeeld door middel van training van medewerkers. Naar verwachting vallen zo'n 1.600 bedrijven in Frankrijk onder deze verplichting. 

Eenzelfde verplichting geldt reeds in landen als het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland. 

In geval van schending van deze verplichting kan aan rechtspersonen een bestuurlijke boete van maximaal EUR 1 miljoen worden opgelegd en aan natuurlijke personen een maximale boete van EUR 200.000,-. Daarnaast is de bevoegdheid in het leven geroepen om de oplegging van een sanctie wegens schending van deze verplichting openbaar te maken. 

Bedrijven waarop de verplichting van toepassing is krijgen zes maanden voor het implementeren van een compliance programma. Dat betekent dat zij tot ongeveer mei 2017 hebben hiervoor. Mocht geconstateerd worden dat een bedrijf niet op tijd dan wel geen adequaat compliance programma heeft, dan wordt het bedrijf eerst nog in de gelegenheid gesteld alsnog aan deze verplichting te voldoen. 

In tegenstelling tot de UK Bribery Act en de Braziliaanse Clean Company Act, is niet in de wet neergelegd dat het hebben van een compliance programma meespeelt bij het treffen van een eventuele schikking. Mede hierdoor is er weinig incentive voor bedrijven waarop niet deze verplichting rust om ook een compliance programma op te zetten. 
 

Bureau voor corruptiebestrijding

Het in 1993 opgerichte French Service Central de Prevention de la Corruption zal worden vervangen door een nieuw bureau voor corruptiebestrijding dat tot doel heeft de opsporing en preventie van corruptie. Het bureau zal geleid worden door een bekende anti-corruptie rechter, Xaviere Simeoni, en ruimte hebben voor zo'n 60-70 medewerkers tegenover de huidige 16 medewerkers. Daarnaast heeft het bureau een budget van 10-15 miljoen euro tot zijn beschikking.   

Het bureau zal meer concreet (i) bedrijven begeleiden bij het opzetten van compliance programma's (ii) controles uitvoeren en (iii) inefficiente compliance programma's sanctioneren.

Verwacht wordt dat het bureau richtlijnen zal uitvaardigen, maar wellicht niet zo gedetailleerd als in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. 
 

Klokkenluiders

De nieuwe wet kent verregaande bescherming toe aan klokkenluiders en beschrijft ook de exacte criteria om voor deze bescherming in aanmerking te komen. Daarnaast wordt anoniem melden omarmd. Voorheen stond men hier erg negatief tegenover. Sterker nog, het onthullen van de identiteit van of feiten die daartoe kunnen leiden kan worden bestraftmet een maximale gevangenisstraf van 2 jaar. 
 

Stroef wetgevingsproces

In maart 2015 deed de Franse Minister van Financiën, Michel Sapin, een voorstel voor de nieuwe anti-corruptiewet. Het voorstel werd destijds door het lagerhuis (Assemblée Nationale) aangenomen, maar in het hogerhuis (Sénat) werd de wet in de eerste lezing afgewezen. De Sénatwas het niet eens met drie artikelen, waardoor er een parlementaire discussie plaats moest vinden met de Assemblée Nationale. Het eerste voorstel werd ook bekritiseerd door de Conseil d’Etat – ’s lands hoogste rechtscollege – die zei dat het bang was dat het zou leiden tot een gebrek aan publieke controle. Om deze zorgen te verlichten, bevat de definitieve versie van de wet bepalingen om te zorgen dat een rechter de wettigheid van de schikking in een openbare hoorzitting controleert.

 

Voor meer informatie: 

 

Print Friendly Version of this pagePrint Get a PDF version of this webpagePDF